Nadubezpieczenie – czym jest i kiedy do niego dochodzi?

Nadubezpieczenie to sytuacja, w której suma ubezpieczenia określona w polisie jest wyższa niż rzeczywista wartość ubezpieczonego przedmiotu w chwili zawarcia umowy lub w momencie szkody. Mówiąc prościej: ubezpieczasz coś na więcej, niż to jest warte. W polskim prawie kwestię tę reguluje art. 824 § 1 Kodeksu cywilnego, który wprost stanowi, że ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania wyższego niż rzeczywista wartość poniesionej straty – niezależnie od tego, na jaką sumę wystawiono polisę.

Jak dochodzi do nadubezpieczenia?

Nadubezpieczenie może powstać na dwa sposoby:

• Nieumyślnie – to zdecydowanie najczęstszy przypadek. Wartość ubezpieczonego przedmiotu spada z czasem (np. samochód się starzeje i traci na wartości), a właściciel zapomina zaktualizować sumy ubezpieczenia przy kolejnym przedłużeniu polisy. Podobnie bywa z maszynami, sprzętem firmowym czy wyposażeniem mieszkania.
• Umyślnie – ubezpieczający świadomie zawyża wartość majątku, licząc na wyższe odszkodowanie. Jest to działanie nieskuteczne (ubezpieczyciel i tak wypłaci tylko tyle, ile wynosi faktyczna strata) i może być potraktowane jako próba wyłudzenia odszkodowania.

Jaki jest skutek nadubezpieczenia?

Nadubezpieczenie nie zwiększa wysokości odszkodowania. Ubezpieczyciel każdorazowo ustala rzeczywistą wartość szkody i wypłaca tylko tę kwotę – nawet jeśli suma ubezpieczenia jest wielokrotnie wyższa. Nadwyżka sumy ubezpieczenia ponad wartość rzeczywistą jest po prostu martwa – nie chroni, ale za to generuje realny koszt w postaci wyższej składki.

Oznacza to, że przy nadubezpieczeniu ubezpieczony:

• płaci składkę od zbyt wysokiej sumy – a więc przepłaca za ochronę, której faktycznie nie otrzyma,
• nie może liczyć na wyższe odszkodowanie – prawo odszkodowawcze opiera się na zasadzie kompensaty rzeczywistej straty, nie wzbogacenia,
• przy szkodzie całkowitej otrzyma tylko tyle, ile wynosiła realna wartość rynkowa przedmiotu w dniu szkody.

Nadubezpieczenie a niedoubezpieczenie

Nadubezpieczenie ma swoje lustrzane odbicie – niedoubezpieczenie (gdy suma ubezpieczenia jest niższa niż wartość rzeczywista). Warto znać oba pojęcia, bo każde niesie inne ryzyko:

Gdzie najczęściej pojawia się nadubezpieczenie?

Nadubezpieczenie może dotyczyć praktycznie każdego ubezpieczenia majątkowego, ale najczęściej spotykane jest w:

• ubezpieczeniu AC samochodu – wartość rynkowa auta spada co roku o kilkanaście procent, a właściciele często nie aktualizują sumy ubezpieczenia,
• ubezpieczeniu nieruchomości – gdy wartość odtworzeniowa (koszt odbudowy) domu jest zawyżona lub nieaktualna,
• ubezpieczeniach majątkowych firm – stary sprzęt i maszyny są ubezpieczane na wartości z momentu zakupu, bez uwzględnienia amortyzacji,
• ubezpieczeniu wyposażenia mieszkania – szczególnie gdy ubezpieczający szacuje wartość majątku „z głowy”, zawyżając ją.